Powiat Toruński

„Senior z pasją!” – pergamano – mój lek na jesień życia

Weź do ręki kawałek pergaminu… Niepozorną, przezroczystą kartkę, która pod wpływem cierpliwości, precyzji i wyobraźni może zamienić się w prawdziwe dzieło sztuki. Właśnie tak zaczyna się świat pergamano – techniki, w której każdy punkt, każde nacięcie i każde zagięcie ma znaczenie. To rękodzieło wymagające spokoju, dokładności i ogromnego serca.

Dla pani Gizeli Czyż pergamano to jednak coś więcej niż tylko technika artystyczna. To sposób na wyrażanie siebie, tworzenie piękna i dzielenie się nim z innymi.

Ale pergamano to niejedyna pasja pani Gizeli. Seniorka z ogromnym zaangażowaniem oddaje się również malarstwu. Gdy tylko przekraczamy próg jej domu w Łubiance, od razu trafiamy do świata jej twórczości. Ściany zdobią obrazy, które tworzą niezwykłą, domową galerię sztuki. Prace pani Gizeli znajdują się niemal w każdym zakątku, nadając wnętrzu wyjątkowy, artystyczny charakter.

Pani Gizela prowadzi nas po schodach na piętro, gdzie znajduje się miejsce szczególne – jej pracownia, prawdziwy azyl i przestrzeń, w której powstają kolejne dzieła. W starannie uporządkowanych skrzyneczkach i pudełeczkach przechowywane są wykonane prace, materiały oraz narzędzia. Każdy przedmiot ma swoje miejsce, a cała pracownia opowiada historię wielu godzin cierpliwej pracy, talentu i zaangażowania.

Skąd zainteresowanie pergamano?
Siedząc wśród swoich prac, pani Gizela wraca wspomnieniami do początków tej niezwykłej przygody. Wszystko zaczęło się trochę przypadkiem. Był rok 2008. Będąc już na emeryturze, przeglądała strony internetowe i wtedy po raz pierwszy zobaczyła pergamano.

– Wpadło mi to w ręce – wspomina z uśmiechem.

Delikatność, precyzja i niezwykły efekt tej techniki od razu ją zachwyciły. Z czasem zainteresowanie przerodziło się w prawdziwą fascynację. Pani Gizela postanowiła nauczyć się tej sztuki i poznać jej tajniki.

Dowiedziała się, że kursy pergamano prowadzi w Łodzi Anna Tomczak. Choć wiązało się to ze sporym wydatkiem, zdecydowała się spróbować. Wiedziała, że chce rozwijać tę nową pasję.

Po ukończeniu kursu przyszedł czas na egzamin. Ponieważ pergamano wywodzi się z Holandii, nad jego przebiegiem czuwali członkowie komisji egzaminacyjnej, którzy przybyli właśnie z tego kraju. Egzamin odbywał się pod ich nadzorem, a wykonane prace po jego zakończeniu zostały przesłane do Holandii, gdzie podlegały ocenie. Na wyniki trzeba było cierpliwie czekać.

Pierwsza próba nie zakończyła się sukcesem. Pani Gizela jednak się nie poddała. Dzięki wytrwałości, cierpliwości i zdobywanemu doświadczeniu udało jej się osiągnąć zamierzony cel – uzyskała upragniony holenderski certyfikat nauczyciela pergamano, potwierdzający jej umiejętności. Warto podkreślić, że grono certyfikowanych nauczycieli pergamano w Polsce jest bardzo nieliczne – należy do niego około 10 osób. Tym samym pani Gizela znalazła się wśród osób, które posiadają wyjątkowe kwalifikacje w tej dziedzinie.

Pasja, którą dzieli się z innymi
Dziś pani Gizela sama przekazuje swoją wiedzę osobom, które chcą poznać tajniki pergamano. Przez lata swojej działalności nauczyła tej sztuki wielu pasjonatów, wydając około 300 certyfikatów potwierdzających zdobyte umiejętności. Jej pracownia wciąż pozostaje otwarta dla tych, którzy chcą rozpocząć swoją przygodę z pergaminem.

Pani Gizela przygotowała własne pomoce dydaktyczne, które ułatwiają naukę kolejnym osobom. Pokazuje przykłady prac, omawia poszczególne etapy ich wykonania i podpowiada, na co zwrócić uwagę. Potrafi dostrzec zarówno mocne strony wykonanej pracy, jak i elementy, które wymagają jeszcze dopracowania. Dzięki temu osoby uczące się pod jej okiem poznają nie tylko technikę, ale również uczą się cierpliwości, dokładności i artystycznego spojrzenia.

Pergamano zajmuje ważne miejsce w codziennym życiu pani Gizeli. To nie jest zajęcie tylko na wolne chwile – to jej sposób na twórcze spędzanie czasu. Jak sama przyznaje, nie ma dnia bez pracy przy pergaminie, nawet podczas urlopu.

Najczęściej wieczorem, gdy w domu robi się spokojniej, pani Gizela zasiada w swojej pracowni i całkowicie zanurza się w świecie tworzenia. Czasami tak bardzo pochłania ją projektowanie nowych wzorów i wykonywanie kolejnych prac, że kończy długo po północy.

Jej wyobraźnia nie zna granic. Często sama tworzy wzory, dzięki czemu każda praca nabiera indywidualnego charakteru. A ponieważ prawdziwa pasja nie zna słowa „wakacje”, również podczas podróży towarzyszy jej mały, pergaminowy niezbędnik.

W kosmetyczce pani Gizeli, obok rzeczy potrzebnych w każdej wyprawie, swoje miejsce zajmują: kuleczka do wytłaczania, igiełka, biały długopis, podkładka oraz oczywiście pergamin. Ten mały zestaw stał się jej nieodłącznym wyjazdowym towarzyszem. Wystarczy pergamin, kilka ulubionych przyborów i odrobina wyobraźni, aby nawet podczas wyjazdu mogła powstać kolejna wyjątkowa praca.

Pergamano – przepis na małe dzieło sztuki
Stworzenie pracy w technice pergamano przypomina przygotowanie wyjątkowego przepisu. Zamiast składników kulinarnych potrzebne są jednak cierpliwość, precyzja i artystyczna wyobraźnia.

Do wykonania pracy potrzebne są:
•    pergamin o odpowiedniej gęstości (najczęściej od 160 g/m² do 200 g/m²),
•    wybrany wzór,
•    biały długopis,
•    podkładka do pracy,
•    przyrząd z kuleczką do wytłaczania,
•    narzędzie z igiełkami do wykonywania ażurowych wzorów,
•    nożyczki lub pęseta chirurgiczna,
•    oraz najważniejsze składniki: cierpliwość, dokładność i czas.

Przygotowanie krok po kroku:
1.    Najpierw wybiera się wzór oraz odpowiednią gęstość pergaminu.
2.    Pergamin układa się na specjalnej podkładce, która zabezpiecza materiał podczas pracy.
3.    Następnie wzór zostaje przeniesiony na pergamin za pomocą białego długopisu. Aby kartka się nie przesuwała, można przymocować ją taśmą klejącą.
4.    Kolejny etap wymaga odwrócenia pergaminu i delikatnego wytłaczania odpowiednich miejsc przy pomocy narzędzia z kuleczką.
5.    Po ponownym odwróceniu kartki pojawiają się charakterystyczne wypukłości, które nadają pracy głębię i wyjątkowy wygląd.
6.    Następnie można wykonać drobne dziurki przy pomocy specjalnej obsadki z igiełkami, tworząc efektowne ażurowe wzory.
7.    Na końcu pozostaje wycinanie wybranych fragmentów i tworzenie przestrzeni pomiędzy wzorami. To moment, w którym praca nabiera lekkości – dzięki misternym wycięciom powstaje efekt delikatnej koronki, będącej znakiem rozpoznawczym pergamano.

To jednak dopiero początek przygody z pergamano. Każda kolejna praca wymaga wprawy, cierpliwości i wyczucia. Z czasem zwykły kawałek pergaminu zamienia się w delikatne, misternie wykonane dzieło sztuki.

Pani Gizela – nauczycielka, artystka i człowiek wielu pasji
Pani Gizela Czyż to osoba, której życie od lat wypełniają wiedza, twórczość i aktywność na rzecz innych. Ma 82 lata i mieszka wraz z mężem w Łubiance. Z wykształcenia jest nauczycielką przedmiotów ścisłych – przez wiele lat uczyła fizyki i chemii, a swoje doświadczenie zawodowe wykorzystywała również, pełniąc funkcje kierownicze w toruńskich szkołach.

Urodziła się w Toruniu, w rodzinie Alfonsa i Bożeny Andruszkiewiczów. Sportowe tradycje rodziny zapisały się w historii miasta – jej ojciec, związany z Toruńskim Klubem Pomorzanin, był znakomitym lekkoatletą. Zdobył tytuł Mistrza Polski w biegu na 1500 metrów w latach 1937–1938.

Już w młodości pani Gizela wykazywała wiele talentów, aktywności i zainteresowań. Ważnym etapem w jej życiu była działalność w Związku Harcerstwa Polskiego – najpierw w szkole średniej, a później także w czasach studenckich. Harcerstwo nie tylko pozwoliło jej rozwijać pasję do pracy z ludźmi i organizowania różnych przedsięwzięć, ale również ukształtowało jej charakter, ucząc odpowiedzialności, samodzielności, współpracy i zaangażowania na rzecz innych.

To właśnie w tym okresie rozwijała swoje zdolności artystyczne i organizacyjne. Z zamiłowaniem pisała scenariusze oraz angażowała się w przygotowywanie wydarzeń kulturalnych. Z powodzeniem sprawdzała się również jako konferansjer podczas uroczystości otwierania szkół tysiąclecia, tak zwanych „tysiąclatek”, powstających w ramach ogólnopolskiej akcji budowy szkół. Zdobyte w młodości doświadczenia stały się ważnym fundamentem jej późniejszej aktywności i otwartości na ludzi.

Po zakończeniu pracy zawodowej nadal pozostawała osobą aktywną i zaangażowaną. Przez 25 lat była członkinią Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Toruniu, działając w sekcji rękodzieła. Przez 12 lat pełniła funkcję jej przewodniczącej, rozwijając własne zainteresowania oraz dzieląc się swoją wiedzą i doświadczeniem z innymi.
Pani Gizela jest przykładem osoby, która nie zatrzymuje się na jednej pasji. Oprócz pergamano i malarstwa uwielbia również grę w brydża oraz inne gry karciane. Jej historia pokazuje, że ciekawość świata, potrzeba tworzenia i chęć dzielenia się z innymi mogą towarzyszyć człowiekowi przez całe życie.

Rodzina – wspólna historia i dwie pasje pod jednym dachem
Podczas rozmowy z panią Gizelą obok siedzi jej mąż, pan Eugeniusz. Przysłuchuje się z uśmiechem, czasem dopowiada szczegóły, a w jego spojrzeniu widać ogromną bliskość i dumę z żony. Po tylu wspólnie spędzonych latach nadal można dostrzec między nimi wyjątkową więź – wzajemny szacunek, troskę i radość z codziennego życia.

Niedawno państwo Czyż świętowali niezwykły jubileusz – Diamentowe Gody, czyli 60 lat wspólnego życia. Ich historia rozpoczęła się jeszcze podczas studiów, kiedy poznali się na zimowisku. Od tamtej pory wspólnie tworzą swoją rodzinną opowieść.

Doczekali się dwojga dorosłych dzieci oraz dwojga wnuków. Z uśmiechem zwracają uwagę na wyjątkową „magię liczb” – pan Eugeniusz jest starszy od pani Gizeli dokładnie o rok, jeden miesiąc i jeden dzień.

Pan Eugeniusz również jest emerytowanym nauczycielem. Choć z wykształcenia związany był z przedmiotami ścisłymi, w swojej pracy zawodowej uczył także języka polskiego oraz muzyki.

Jedną z największych pasji pana Eugeniusza, która towarzyszy mu od ponad 60 lat, pozostaje pszczelarstwo. Świat pszczół, uli i naturalnego miodu to dla niego nie tylko sposób na odpoczynek, ale również możliwość bliskiego kontaktu z naturą. W tej wyjątkowej pasji od lat towarzyszy mu pani Gizela, która aktywnie angażuje się w prace przy pasiece. To właśnie ona zajmuje się odsklepianiem ramek z miodem oraz ich odwirowywaniem, a wspólna praca przy pszczołach stała się ważną częścią ich codzienności. 

W domu państwa Czyż szczególne miejsce zajmują rodzinne wspomnienia. Jedna ze ścian zamieniła się w prawdziwą galerię fotografii – zdjęcia bliskich przypominają o ważnych chwilach, wspólnych przeżyciach i kolejnych pokoleniach. To miejsce, w którym historia rodziny jest obecna każdego dnia.

Zapytana o to, na co dziś narzeka emerytka Gizela albo o czym marzy, pani Gizela uśmiechnęła się i zamiast odpowiedzi wyrecytowała własny wiersz (poniżej). W kilku zwrotkach zawarła refleksję o młodości, przemijaniu i tym, jak z czasem zmienia się spojrzenie na samą siebie.

„Listopadowe rozmyślania emerytki” Gizela Czyż
Jesteś młoda, patrzysz w lustra
Tu za mało, tu za tłusta,
Włosy się nie układają,
Jakiś kiepski kolor mają.
Nogi w udach mam za grube,
Stopy chyba ciut za długie.
Ucho trochę mi odstaje,
Brwi za jasne, oko małe.
Piegi liczne mam na nosie
/chłopcom nie podoba to się/
Rozmiar mam 36,
To naprawdę trudno znieść.
Widzisz w sobie same wady,
Wszystko jest tu do poprawy.
Niska jest samoocena,
Z roku na rok to się zmienia.
Aż dopiero blisko setki
Wybielały te usterki.
Chcę mieć teraz tamte wady – 
Grube nogi, ciut nadwagi.
Nogi miałam bardzo zgrabne,
Włosy piękne i powabne,
Duże oczy, małe uszy
I brak uwag, co do tuszy.
Przedtem to ja byłam miss,
Nie bolało wtedy nic!
Mogłam tańczyć, biegać, skakać,
Nie musiała z bólu płakać.
Co ja wtedy wymyślałam,
Gdzie ja oczy wtedy miałam.
To, co kiedyś przeszkadzało,
Teraz by się mi przydało.
Tamta młodość, tamte lata,
Tamte wady, piękno świata.
Wszystko przyjmę dziś z pokorą,
Żeby tylko nie być chorą,
Nie być chorą, nie być starą,
No i w przyszłość patrzeć z wiarą!

Pasja, która nie mieści się w jednej dziedzinie
Twórczość pani Gizeli nie kończy się jednak na pergamano i malarstwie. Jej artystyczna wrażliwość znajduje ujście również w poezji oraz tworzeniu niezwykłych ozdób. Pisze wiersze, w których z czułością i poczuciem humoru opowiada o życiu, przemijaniu i własnych doświadczeniach – czego przykładem jest zamieszczony wcześniej utwór. Z drutów i kolorowych rajstop potrafi wyczarować delikatne kwiaty i owady, które zachwycają pomysłowością oraz precyzją wykonania.

Państwo Czyż uwielbiają podróże. Każdy wyjazd staje się dla pani Gizeli źródłem nowych inspiracji i okazją do zapisania przeżyć w formie wiersza. Z podróży wraca więc nie tylko ze wspomnieniami i fotografiami, ale również z poetycką pamiątką – własną opowieścią o odwiedzonych miejscach, spotkanych ludziach i towarzyszących jej emocjach. W swoim dorobku ma już dziesiątki utworów, które są zapisem ważnych chwil, przeżyć i spotkań.

Swoją artystyczną drogę dokumentuje także w prowadzonej własnoręcznie kronice. Zapisuje w niej wyjazdy na wystawy, przeglądy artystyczne oraz ważne wydarzenia związane ze swoją działalnością.

Pani Gizela wraz z mężem z uśmiechem wspominają wspólną wyprawę do Chin i z niecierpliwością czekają na kolejną podróż – tym razem do Dubaju. Dla pani Gizeli każda podróż może stać się początkiem nowej historii – czasem zapisanej słowami wiersza, czasem ukrytej w misternie wykonanym kwiatku, a czasem zachowanej na kartach kroniki.

Pierwsze spotkanie w cyklu „Senior z pasją”
Spotkanie z panią Gizelą Czyż zainaugurowało cykl „Senior z pasją”, realizowany przez Powiat Toruński oraz Radę Seniorów Powiatu Toruńskiego. To inicjatywa, której celem jest odkrywanie i prezentowanie historii osób wyjątkowych – aktywnych, twórczych i pełnych energii, które pokazują, że pasja może towarzyszyć człowiekowi na każdym etapie życia.
Na pierwsze spotkanie pojechaliśmy do Łubianki, do domu państwa Gizeli i Eugeniusza Czyż. Rozmowę z panią Gizelą przeprowadzili przedstawiciele Rady Seniorów Powiatu Toruńskiego – Renata Walter i Jan Gumowski, reprezentujący seniorów z gminy Łubianka, a także pracownicy Starostwa Powiatowego w Toruniu: Joanna Rybitwa, naczelnik Wydziału Edukacji i Spraw Społecznych oraz Lidia Zwierowicz.

Podczas naszej wizyty u pani Gizeli towarzyszyła również jej serdeczna koleżanka, pani Elżbieta Zalewska. Ona także odnalazła radość w rękodziele – tworzy prace techniką quillingu, scrapbookingu oraz pergamano, którego tajniki poznała właśnie dzięki pani Gizeli.

To piękny przykład tego, jak jedna osoba może stać się inspiracją dla kolejnych. Pasja pani Gizeli nie zatrzymała się tylko na jej własnej twórczości – zaczęła łączyć ludzi, rozwijać ich zainteresowania i zachęcać do odkrywania własnych talentów.

Historia pani Gizeli doskonale wpisuje się w ideę cyklu „Senior z pasją” – pokazuje, że każdy moment życia może być dobrym czasem na rozwijanie zainteresowań, zdobywanie nowych umiejętności i dzielenie się nimi z innymi.

Chcesz poznać tajniki pergamano?
Historia pani Gizeli i jej niezwykła miłość do pergamano pokazują, że pasja może stać się piękną przygodą niezależnie od wieku. Jeśli ta wyjątkowa technika rękodzieła zainteresowała również Ciebie i chciałbyś poznać jej tajniki – zapraszamy do kontaktu.

Zorganizujcie grupę osób zainteresowanych nauką pergamano, a pomożemy nawiązać kontakt z panią Gizelą, która chętnie podzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem. Być może uda się również zorganizować specjalne warsztaty pergamano w Starostwie Powiatowym w Toruniu.

Czekamy na Wasze zgłoszenia i telefony (pod nr 56 662 88 47). Może właśnie dla Was rozpocznie się nowa, twórcza przygoda z pergaminem, cierpliwością i pięknem ukrytym w rękodziele.

Zgłoś seniora z pasją!
Historia pani Gizeli Czyż otwiera cykl „Senior z pasją” – inicjatywę, w której chcemy przedstawiać osoby wyjątkowe, aktywne, pełne energii i zaangażowania. 

Jeśli znasz taką osobę w swoim otoczeniu – skontaktuj się z nami. Być może jej historia stanie się kolejną inspirującą opowieścią w naszym cyklu.

Szczegóły akcji oraz informacje, jak zgłosić seniora, znajdziecie tutaj, pod linkiem.

Wychodząc z domu państwa Czyż, zostawiamy za sobą nie tylko galerię obrazów, pracownię pełną pergaminowych dzieł i zapach pszczelego miodu. Zabieramy ze sobą spotkanie z osobami, które pokazują, że ciekawość świata i radość tworzenia mogą towarzyszyć nam przez całe życie.

Przed nami kolejne historie niezwykłych osób – seniorów, którzy mają swoje pasje, talenty i doświadczenia warte poznania. Zachęcamy Państwa do dzielenia się nimi razem z nami.