Powiat Toruński

Przejdź do:
Przejdź do:

Wyszukiwarka

Wyszukaj:
Powiat
Toruński

Menu główne

Treść strony

  • Ringstand
Betonowym szlakiem - gratka dla miłośników historii i przygód!

Wzdłuż wylotowych dróg z Torunia, w miejscowościach okalających miasto, na polach i w lasach znaleźć można betonowe obiekty wystające z ziemi. Rodzą się pytania: skąd się wzięły, czym były i do czego służyły?

Zacznijmy od początku tj. od roku 1944. W wyniku serii porażek, jakie wojska niemieckie ponosiły na froncie wschodnim, a co za tym idzie, odwrotu na zachód, dowództwo armii niemieckiej postanowiło zatrzymać bądź skutecznie opóźnić posuwanie się armii czerwonej na linii fortyfikacji. W połowie 1944 roku rozpoczęto przygotowania i budowę szeregu ufortyfikowanych pasów obrony, począwszy od pozycji daleko wysuniętych na wschód od Wisły, a skończywszy na Odrze i Nysie Łużyckiej. Pasy te były złożone z 2-3 linii wzmocnionych fortyfikacji polowych, nierzadko połączonych ze sobą pozycjami ryglowymi. Obrona miała zostać oparta na miejscowościach, zamienionych w punkty oporu (Stützpunkte) i miasta-twierdze, o które miały rozbić się sowieckie natarcia. Do prac budowlanych władze niemieckie wykorzystywały okoliczną ludność, lecz kiedy dalsze prace stały się niejawne, do pracy wkroczyła niemiecka Organizacja Todta, służby saperskie i junacy z licznych organizacji paramilitarnych. Do ciężkich prac ziemnych zmuszano również więźniów obozów pracy przymusowej, obozu koncentracyjnego i jeńców wojennych. W wyniku tych działań powstały tysiące obiektów w kilkunastu wariantach.

Najczęściej spotykanym obiektem jest stanowisko bojowe Ringstand 58C - w tłumaczeniu dosłownym "okrągłe stanowisko" (w niemieckiej dokumentacji skatalogowane jako Bauform 201 (58c alt)), wzorowane na włoskich schronach, użytych podczas walk o Tobruk (stąd też ich potoczna nazwa – „tobruki”).

Ten mały schron bojowy o wymiarach 370x235x275 cm, był łatwy i szybki w budowie. Konstrukcja wykonana z gęsto zbrojonego betonu o grubości ścian 40 cm. Cały schron umieszczony poniżej poziomu gruntu, był całkowicie zamaskowany przed wrogiem. Z ziemi wystawał tylko otwór, w którym znajdował się na obrotnicy karabin maszynowy MG-34 lub MG-42 oraz wystawała głowa strzelca. Bauform 201 zbudowany na bazie prostokąta, miał dwie komory połączone ze sobą schodami, ulokowanymi w osi obiektu. Górna komora to przedział bojowy, skąd żołnierz prowadził ogień, dolna zaś służyła do gromadzenia i taśmowania amunicji, jak również jako schronienie w czasie ostrzału dla strzelca.

Schron miał możliwość prowadzenia okrężnego ognia, co czyniło go trudnym do podejścia i zniszczenia. Kąt ostrzału wynoszący 360 stopni miał również tą zaletę, iż dawał możliwość wsparcia ogniem km inne sąsiednie schrony.

Dodatkową zaletą tego schronu było małe zużycie materiałów i szybka budowa (około 11m³ betonu i schron był gotowy w 25 dni), szczególnie że pod koniec wojny brakowało materiałów i wykwalifikowanych pracowników.

Schron obsadzony był przez dwóch żołnierzy: strzelca i amunicyjnego. Schronów tych używano również jako punktów obserwacyjnych, gdzie używano lornetek nożycowych lub też jako stanowisk łączności wyposażonych w urządzenia do komunikacji za pomocą urządzeń optycznych.


Kolejnym, rzadziej występującym obiektem fortyfikacyjnym jest bierny schron R 668. Jest to jednokomorowa budowla dla drużyny żołnierzy używana zazwyczaj jako stanowisko dowodzenia. Schrony te są dość łatwe do znalezienia, gdyż iż gabaryty są imponujące w stosunku do Tobruków. Jak większość tego typów obiektów schrony R 668 i Ringstand 58C są częściowo lub całkowicie zasypane ziemią. Również okoliczna ludność - nie wiedząc z czym ma do czynienia - przyczynia się do ich dewastacji pozostawiając po sobie góry śmieci.

Poruszając się w granicach naszego powiatu, można zwiedzić prawie cały zewnętrzny pierścień twierdzy Toruń. Jest to kilku godzinna wędrówka, którą lepiej wesprzeć przejazdami autem. Wyżej wymienione obiekty napotkamy w następujących miejscowościach:
1. W okolicach Zamku Dybowskiego. Znajdziemy tam dwa sąsiadujące na łące niedaleko siebie Tobruki.
2. W Różankowie gdzie znajduje się Punkt Oporu złożony z około 10 Ringstandów położonych po obu stronach drogi.
3. W Łysomicach wzdłuż torowiska i szosy można napotkać siedem Tobruków.
4. Nowy Dwór. Znajdziemy tu w lasach położonych na północnym skraju jeziora cały system rowów łącznikowych z trzema Tobrukami i jednym schronem biernym.
5. W Brzozówce gdzie znajduje się największy i najlepiej zachowany Punkt Oporu w naszym regionie. Napotkamy tam na już znane nam Tobruki i schrony bierne lecz również na schrony dla armat. Zwiedzenie ich jest raczej mało możliwe, gdzyż należą do osób prywatnych.
6. Przy stacji kolejowej Otłoczyn znajdziemy połączone ze sobą R 668 oraz Tobruka oraz pojedyncze Tobruki.

Wszystkie te obiekty, mimo swojego obcego pochodzenia i mało ciekawej formy są dobrym przykładem ewolucji fortyfikacji i pamiątką dokumentującą burzliwą historię II wojny światowej. Nie należy też zapominać że przy ich budowie często brali udział okoliczni mieszkańcy oraz więźniowie okolicznych obozów. Przystępując do zwiedzania zapoznajmy się z możliwością dojazdu oraz dokładną lokalizacją obiektów. Należy też zachować daleko idącą ostrożność, by nie odnaleźć niektóre Ringstandy poprzez wpadnięcie do ich wnętrza. Czekamy także na kontakt od osób, które wiedzą o istnieniu lub znają lokalizację innych tego typu obiektów, rozsianych po terenach naszego powiatu. Będziemy wdzięczni na każdą informację o zapomnianych, betonowych konstrukcjach, których fragmenty wystają z ziemi – mogą to być zaginione elementy wielkiej historycznej układanki, którą próbujemy odtworzyć i ocalić od zapomnienia. Prosimy o kontakt mailowy lub telefon pod numer 604 289 955.

opracował: Michał Lipka
Toruńskie Towarzystwo Fortyfikacyjne Twierdzy Toruń

Dopisz się do
Newslettera

Jeśli chcesz otrzymywać bieżące informacje wpisz poniżej swój adres e-mail.

Zobacz
także

Stopka

do góry

Rozmiar czcionki

Wersja o wysokim poziomie kontrastu

Przełącz się na widok strony o wysokim kontraście.
Powrót do domyślnej wersji strony zawsze po wybraniu linku "Graficzna wersja strony" znajdującego się w górnej części witryny.

Z
O
B
A
C
Z

T
A
K
Ż
E